ЗЭЭЛ АВАХАД ЮУ ХЭРЭГТЭЙ ВЭ?

Яаралтай мөнгө хэрэгтэй байна уу? Та зээл авах талаар бодож байгаа ч шаардлагатай зээлд хэрхэн хамрагдахаа мэдэхгүй байна уу? Тэгвэл холбогдох бүх мэдээллийг танд тусгайлан зориулж энэхүү нийтлэлд нэгтгэн хүргэж байна.
Бид банкны үйлчлүүлэгчид тавигдах шаардлага, баримт бичиг, өргөдөл гаргах арга зам, татгалзах шалтгаан зэрэгт онцгой анхаарал хандуулж, таны өргөдөлд эерэг шийдвэрлэгдэх боломжийг нэмэгдүүлэх нууцыг хүргэе.

Зээлдэгчид тавигдах шаардлага

Сонгосон санхүүгийн байгууллагаас хамааран өргөдөл гаргаж буй аливаа үйлчлүүлэгчийн биелүүлэх ёстой шаардлагууд ерөнхийдөө ижил байна:

Зээлдэгч нь Монгол улсын иргэн байх ёстой, ихэнх тохиолдолд банк байрладаг бүс нутагт оршин суух зөвшөөрөлтэй байхыг шаарддаг;
Зээлдэгчийн нас 18 наснаас эхэлж болно (банкууд зарим зээлийн бүтээгдэхүүндээ 21 дээш насны хязгаарлалт тавьдаг), зээлийн эргэн төлөлт нь 65 нас хүртэл байхаар хязгаарладаг (ховор тохиолдолд банкууд 65-аас доош насны хүмүүст зээлийн олголт хийдэггүй);
Урьдчилсан нөхцөл бол цэвэр зээлийн түүх, одоогийн зээлийн үлдэгдэл юм: Энэ бүгдийг банкны менежерүүд зээлийн мэдээллийн сангийн мэдээллийг ашиглан дотоод үнэлгээний аргачлалын тусламжтай сайтар шалгадаг;
Тухайн байгуулагтаа сүүлийн 6 сараас доошгүй хугацаанд албан ёсоор ажилласан эсвэл бусад орлогын эх үүсвэрээс тогтвортой мөнгө хүлээн авснаа бодитоор нотлох мэдээлэл өгөх боломжтой тохиолдолд зээлийг судлан, олгох шийдвэр гаргадаг;
Их хэмжээний дүнтэй зээл авахын тулд орлогын дүн чухал холбогдолтой: Хэрэв орлого зөвхөн амьжиргааны доод түвшинд хангалттай бол зээл авах боломжгүй.

Мэдээжийн хэрэг энэ нь бүрэн хэмжээний жагсаалт биш боловч ихэнх санхүүгийн байгууллагын зээл олгох үндсэн баримталдаг суурь шаардлага юм.

Зээл авахад ямар бичиг баримт шаардлагатай вэ?

Үйлчлүүлэгчид тавигдах албан ёсны шаардлагаас гадна банк, санхүүгийн байгууллагуудын шаарддаг тодорхой баримт бичгүүд нь:

Монгол улсын хүчинтэй иргэний үнэмлэх;
Хөдөлмөр эрхлэлтийг баталгаажуулсан баримт бичиг (хөдөлмөр эрхлэлт, гэрээ, ажлын газрын тодорхойлолт г.м);
Бизнес эрхлэгч өргөдөл гаргасан бол улсын бүртгэлд бүртгэлтэй талаарх баримт бичгүүдийн эх хувийн хуулбар;
Хэрэв албан бус орлого байгаа бол тухайн банкны хуулга эсвэл цахим системийн лавлагааг өгөх ёстой;
Зээл авч байгаа зорилго, хүсэж буй зээлийн хэмжээ зэргээс хамааран батлан даагч эсвэл барьцаа хөрөнгө шаардаж болно (зээлийн зорилго тус бүрээс хамаар ч нэмэлтээр тодорхой баримт бичгүүдийг бүрдүүлнэ).

Зээлийг хүсэлт яаж гаргах вэ?

Зээлд хамрагдахын тулд юуны өмнө өөртөө тохирох банк, өөрийн боломж, хэрэгцээ шаардлагад бүрэн нийцсэн зээлийн бүтээгдэхүүнээ тодорхойлох хэрэгтэй.
Та 2023.10.01-ний өдрөөс эхлэн “Банкс санхүүгийн бизнес маркетплейс”-ийн санхүүгийн туслахын хялбар сонголтыг ашиглан нөхцөл, ангилал, зорилго, нэмэлт болзлын дагуу өөрийн сонгосон зээлийн /хэрэглээний зээл, бичил зээл, хөрөнгө оруулалтын зээл, эргэлтийн хөрөнгийн зээл, ипотекийн зээл, дахин санхүүжилтийн зээл, үл хөдлөх хөрөнгийн зээл, барьцаат зээл/ онлайн өргөдлийг илгээн шийдвэрлүүлэх боломжтой болсон.

Татгалзах шалтгаанууд:

Банк, санхүүгийн байгууллага зээл олгохоос татгалзах олон шалтгаан байдаг ч, тухай бүрд ямар хүчин зүйл нөлөөлсөн талаар тайлбарлахгүй байх эрхтэй. Гэхдээ хүн бүр мэдэхэд илүүдэхгүй үндсэн шалтгаанууд нь:

Таны орлого хүсэж буй зээлийг авахад хангалтгүй;
Үйлчлүүлэгч эсвэл түүний бичиг баримт нь банкны шаардлагад нийцэхгүй байх;
Албан ёсны ажлын газар, хөдөлмөр эрхлэлтийг баталгаажуулах боломжгүй;
Харилцагч нь орших суух бүртгэлгүй;
Харилцагч нь аливаа шүүх, цагдаагийн асуудал, маргаантай;
Ажлын байранд онцгой анхаарал хандуулж, аюул, эрсдэл өндөртэй албан тушаалд ажилладаг иргэдэд (гал сөнөөгч, аврагч, цагдаа) ихэвчлэн өндөр дүнтэй зээлд татгалздаг;
Урьд өмнө нь зээлийн мэдээллийн санд бүртгэгдсэн муу зээлийн түүх эсвэл өр, орлогын харьцаа хэтэрсэн бол;
Хуурамч бичиг баримт бүрдүүлсэн;
Банк, санхүүгийн байгууллага нь тухайн хугацаанд зээл олгох өөрийн зохистой харьцаа үзүүлэлт нь хязгаартаа хүрсэн.

Банк, санхүүгийн байгууллага зээлийн хүсэлтийг хэрхэн хянадаг вэ?

Банк, санхүүгийн байгууллага нь баталгаажсан өргөдөл, баримт бичгийг ирүүлсний дараа үйлчлүүлэгч бүрийг нарийн шалгах үйл явц эхэлдэг:

Харилцагч болон ирүүлсэн баримт бичиг нь тавигдсан нөхцөл, шаардлагад нийцэж байгаа эсэх;
Зээлийн үнэлгээний системийг ашиглан гол хүчин зүйлсээр санхүүгийн харилцагчийг үнэлэх;
Монгол банкны зээлийн мэдээллийн сангаар дамжуулан зээлийн түүхийг шалгах;
Ажлын газар, ажил ологчийг шалгаж үзэх;
Ирээдүйн зээлдэгчийг бүх боломжит мэдээллийн сан ашиглан эрүүгийн хэрэг, өр болон бусад асуудал үүсэх боломж байгаа эсэхийг бүрэн шалгадаг.

Зээл авах боломжоо хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ?

Авахыг хүсэж буй аливаа зээлийн зөвшөөрөх магадлалыг нэмэгдүүлэхийн тулд үйлчлүүлэгч дараах зүйлсэд анхаарал хандуулах шаардлагатай:

Зээлийн түүх;
Зээл авахтай холбоотой бичиг баримтуудыг үнэн, зөв бөглөх;
Өр, орлогын харьцааг тооцоолж, зээлийн боломжит дүнг урьдчилан тодорхойлох;
Хуримтлалтай эсэх нь тодорхой хэмжээнд зээлийн зөвшөөрөгдөх магадлалд нөлөөлнө.

Ямар тохиолдолд зээл зөвшөөрөгдөх эерэг хүлээлттэй байж болох вэ?

Бодитоор бодоцгооё, байнгын орлого өндөр, тогтвортой байх тусам тухайн банк зээлийг олгох магадлал нэмэгдэнэ. Банкны хувьд харилцагчийн төлбөрийн чадварт гол ач холбогдол өгдөг. Учир нь банк, санхүүгийн орлогын төрөл зүйлийг хувьчилж үзвэл дийлэнх хувь нь урт хугацаанд олгосон томоохон дүнтэй зээлийн хүүгийн орлогоос бүрддэг.

Тиймээс хэрэв та 2,5 сая төгрөгийн цалинтай хэрнэ 5 жилийн хугацаатай 100,0 саяын зээл авна гэж найдаж байгаа бол ийм зээл байхгүй л болов уу? Гэхдээ 20,0 саяас ихгүй өртөгтэй одоогийн гэнэтийн хэрэгцээ, шаардлагыг хангах 12-30 сарын хугацаатай тохиолдолд магадлал өндөр байна.

Хугацаа хэтэрсэн зээлтэй тохиолдолд, зээл авахад юу хэрэгтэй вэ?

Юуны өмнө эрхэм зээлдэгч та зээлийн түүхэнд анхаарлаа хандуулахыг хүсэж байна. Хэрэв таны авсан зээлийн аль нэг нь зээлийн хугацаа хэтрэлттэй л бол асуудал үүссэн гэсэн үг. Үнэлгээг зээлийн мэдээллийн сангаас шууд арилгах, засварлах боломжгүй ч буцаан төлөх батлан даагч эсвэл барьцаа хөрөнгөтэй бол зээл авсан банк, санхүүгийн байгууллагадаа хандаж хэрхэн үүсээд буй асуудал, нэмэлт зээлээ шийдвэрлэх талаар тодруулаах боломжтой.

Зээл авах өөр нэг арга бол зээлийн хугацаа хэтрэлтийн сул талыг анхаарч үздэггүй банк, санхүүгийн байгууллагын үйлчилгээг ашиглах явдал. Гэхдээ ноцтой сул талуудыг сайн судлаад жилийн 50-с дээш хүртэлх хувийн хүүгээр шагнагдах эрсдэлтэй тулгарч болзошгүй гэдгээ дахин нэг санаарай.

Банк, санхүүгийн байгууллагуудаас аливаа зээлийг авахдаа нөхцөл, гэрээний зүй заалтыг нарийн шалгаж үзэхээс гадна “Санхүүгийн туслах”-ыг ашиглан өөрт тохирох нөхцөл бүхий хүү багатай эсвэл хугацаа урт зээлийн бүтээгдэхүүнийг хялбараар сонгоорой.